Orłowo – krótka historia

Orłowo - krótka historia. Projekt Kaszebe

Wiele podróżowałem po świecie, ale takiego pięknego zakątka, takiego połączenia morza, lasów i wzgórz, nie widziałem nigdzie. Tu czuję się spokojny i szczęśliwy.

S. Żeromski

Orłowo to jedna z najpiękniejszych dzielnic Trójmiasta – a pewnie wielu powie również, że to jedno z piękniejszych miejsc na Kaszubach. Trudno się z nimi nie zgodzić. Nadmorski klimat, plaża, klify i molo co roku przyciągają tysiące turystów. W dzisiejszym krótkim artykule chcemy nieco przybliżyć Wam historię tego niezwykłego miejsca.

Przystań rybacka

Dzisiejsze Orłowo było jedną z kilku “stacji” rybackich dzisiejszego Trójmiasta. Przystanie rybackie były podstawą do uprawiania rybołówstwa. Znajdowały się w nich przycumowane łodzie, szopy z niezbędnymi do łowienia narzędziami, miejsca na sieci oraz złowione ryby. Z biegiem czasu przystanie zamieniały się w osady rybackie, podobnie było z Orłowem. Jedna z pierwszych wzmianek nt. rybołówstwa na terenie Orłowa, pochodzi z XIV wieku i dotyczy nadania prawa rybołówczego. Najprawdopodobniej już wtedy nad ujściami Potoku Kolibkowskiego, Kolibianki i Kaczej istniały przystanie rybackie. Według źródeł ryby łowione najczęściej były to flądry, śledzie, węgorze i szproty.

Skąd nazwa?

Są dwie tezy, które wyjaśniają nazwę dzielnicy Gdyni. Starsza pochodzi z 6 stycznia 1666 roku. Opowiada o walce dwóch orłów, którą nad wodą zaobserwowali rybacy we wsi Kolibki. Ptaki toczyły bój początkowo w powietrzu, a brutalne starcie skończyło się w wodzie. Innym i bardziej prawdopodobnym powodem nazwy Orłowo, jest przetłumaczona nazwa karczmy “Adlershorst” – z niemieckiego – Orle Gniazdo.

Rybacka osada

W 1828 rybak Jan Adler kupił kawałek ziemi i otworzył wspomnianą akapit wyżej gospodę, której nazwę przejęła tworząca się rybacka osada. Co ciekawe, budynek karczmy przetrwał do dziś, jako część szkoły plastycznej przy ul. Orłowskiej. Z biegiem lat powstawało coraz więcej domostw – rocznik 1888 mówi o ponad 40 mieszkańcach. W drugiej połowie XIX wieku oficjalnie zaczęto używać polskiej nazwy ‚Orłowo’ i po raz pierwszy pojawiła się ona w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”.

Orłowo na początku XIX wieku. Źródło: https://www.facebook.com/GdyniaZakurzoneFotografie

Letniskowa miejscowość

Na początku XX wieku niedaleko zajazdu Adlershorst, powstał Dom Kuracyjny. Piękna przyroda, bliskość lasu, pagórków i morza zachęcała do odwiedzin. Do miejscowości przybywało (także z uwagi na zbudowane w 1870 połączenie kolejowe Gdańsk – Szczecin) coraz więcej turystów. Powstawało coraz więcej domów, także letniskowych. W 1931 roku osada otrzymała prawa gminne i – z uwagi na swoje turystyczne walory – nazwę Orłowo Morskie. W tym samym czasie dołączyły do niej Kolibki. Okres dwudziestolecia międzywojennego to rozkwit Orłowa jako turystycznej miejscowości. Jednym z wielbicieli miejsca był Stefan Żeromski, który w listach pisał tak: Wiele podróżowałem po świecie, ale takiego pięknego zakątka, takiego połączenia morza, lasów i wzgórz, nie widziałem nigdzie. Tu czuję się spokojny i szczęśliwy. W latach 30 ubiegłego wieku Orłowo Morskie było w stanie pomieścić 10 tysięcy turystów. W 1935 roku gmina Orłowo Morskie została oficjalnie przyłączona do miasta Gdynia.

Molo niemal tak długie, jak w Sopocie

Ciekawostką jest orłowskie molo. Zbudowane przez Kompanię Szkolną Batalionu Mostowego Wojska Polskiego z Modlina w 1934 miało aż 430 metrów długości (Sopot to nieco ponad 511 metrów)! Oprócz walorów turystycznych, miało ono także militarny charakter. Służyło za przystań dla statków białej floty. Po II wojnie światowej niestety uległo zniszczeniu – nie przez wojenne walki, ale niszczycielską moc sztormów. Zostało skrócone do 180 metrów i do tej pory pełni funkcję jedynie spacerową.

Molo Orlowskie w latach 30. XIX wieku. Źródło: https://www.facebook.com/GdyniaZakurzoneFotografie

Czasy II WŚ

Pogranicze Orłowa i Redłowa było miejscem, w którym 1 i 2 Batalion Strzelców odpierały niemiecki atak aż do 7 września 1939 roku. To była jedna z pierwszych polsko-niemieckich potyczek podczas drugiej wojny światowej. Z uwagi na ważność rybołówstwa dla okupanta, nadmorscy rybacy mogli zostać w rodzinnych stronach (byli to głównie kaszubscy i niemieccy rybacy). Ciekawostką jest informacja o rozmiarach połowów – w okresie od listopada 1939 do stycznia 1940 roku złowiono prawie 2,5 tony ryb.

Orłowo po wojnie

Po II wojnie światowej Orłowo zmieniło swój charakter. Z rybackiej wioski, będącej jednocześnie letniskową miejscowością, stało się mieszkalną dzielnicą miasta Gdynia. Nie było już rybaków, którzy trudnili się połowem ryb z dziada pradziada. Z tego powodu osoby uczące się zawodu od podstaw, często napotykały trudności. Liczba stacjonujących łodzi sukcesywnie malała.

Orłowo teraz

Aktualnie w Orłowie wypływają 4 łodzie. Na szczęście dalej jest szansa na złapanie się na świeżą rybkę z kutra (np. w Tawernie Orłowskiej). Dzisiaj Orłowo jest jedną z najbardziej prestiżowych dzielnic Trójmiasta. Piękna okolica, spokój, ciekawa architektura przyciąga wielu. Wpadajcie i Wy! Niektóre z atrakcji, które może Wam zaoferować ta część Gdyni to piękne klify i las, wieża widokowa w Kolibkach (z cudownym widokiem na Hel i Gdańsk), stara rybacka chata, w której Żeromski spędzał wakacje, zabytkowy (XVI w.) kościół Matki Bolesnej czy Zespół Pałacowo-Parkowy Kolibki. Mamy nadzieję, że ten wpis przybliżył Wam nieco historię Orłowa i zainspirował do jego odwiedzin!

Źródła:

https://www.facebook.com/GdyniaZakurzoneFotografie

http://www.tawernaorlowska.pl/historia/

https://historia.trojmiasto.pl/Rybackie-tradycje-Orlowa-przed-1939-rokiem-n128771.html

http://www.gdyniaorlowo.pl/orlowo/legenda-i-historia-gdyni-orlowo

http://www.hotelkuracyjny.pl/historia-orlowa/

https://www.kaminscy.com/2010/08/13/swieze-ryby-prosto-od-rybakow-w-gdyni-i-sopocie/

Dodaj komentarz